Nederland aan de vooravond van strategische keuzes
Het rapport van Peter Wennink identificeert vier strategische domeinen waarin Nederland moet investeren om haar welvaart op peil te houden:
-
Digitalisering en AI
-
Veiligheid en weerbaarheid
-
Energie- en klimaattechnologie
-
Life sciences en biotechnologie
Van deze vier is digitalisering het fundament waarop de andere domeinen steunen. “Digitalisering bepaalt het succes in elk domein van dit rapport,” aldus Wennink.
Digitale infrastructuur is de ruggengraat van onze samenleving
ICT is niet langer een ondersteunende sector, maar de kern van vrijwel iedere organisatie. Van logistiek tot onderwijs en van zorg tot industrie: ieder bedrijf is een IT-bedrijf geworden. Overheden zijn IT-organisaties geworden. Burgers, bedrijven en instellingen zijn volledig afhankelijk van digitale voorzieningen.
Remmende factoren: infrastructuur en vergunningen
Wennink wijst op de beperkingen die verdere ontwikkeling in de weg staan: infrastructuur die niet meegroeit, gebrek aan ruimte en een stroperig vergunningsbeleid dat uitbreiding vertraagt of verhindert. Hoewel deze problematiek breed wordt onderkend blijft actie uit. De (lokale) politiek en media verbinden oorzaak en gevolg vaak niet met elkaar. Verontwaardiging over de groei van datacenters overheerst, terwijl het juist onze eigen digitale consumptie is die die groei aanjaagt.
De realiteit achter datacenters
Krantenkoppen vol verzet tegen de uitbreiding van Microsoft en Google in Noord-Holland trekken veel aandacht. Maar feit is: 90% van de digitale diensten die wij dagelijks gebruiken draait op hun infrastructuur. Het aanbod volgt de vraag. Ook ChatGPT en Copilot draaien op het Microsoft-platform.
Zonder investeringen geen digitale toekomst
1. We moeten investeren in fundamenten
De digitalisering kan niet verder groeien zonder forse investeringen in zeekabels, stroominfrastructuur, connectiviteit en housing.
2. We willen ruimte creëren voor lokale spelers
Dat vereist dat we bereid zijn minder afhankelijk te worden van grote Amerikaanse hyperscalers. Dit zou zomaar tot gevolg kunnen hebben dat deze partijen een kleinere footprint van ruimte/stroom/watergebruik enz. krijgen
Nationale Digitaliseringsstrategie: goed begin, maar niet genoeg
De Nationale Digitaliseringsstrategie markeert een belangrijke stap. Ze biedt perspectief op structurele samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven. Ook het rapport van Wennink kiest duidelijk voor de aanval: de wereld verandert in hoog tempo en Nederland dreigt zijn leidende positie op digitaal gebied definitief te verliezen.
AI en quantumtechnologie: sleutel tot herstel
Zonder gerichte investeringen missen we de aansluiting op technologische koplopers. De opkomst van AI raakt de hele maatschappij: onderwijs, overheid en bedrijfsleven. Quantumtechnologie staat al in de startblokken. Volgens het rapport van Wennink vertegenwoordigt deze technologie een markt van 87 miljard euro in 2040. Juist hier liggen kansen om de weg naar de top terug te vinden.
Urgentie: geopolitiek en veiligheid
De toename van disruptieve technologieën, digitale dreigingen en geopolitieke spanningen, waaronder de Amerikaanse veiligheidsstrategie die zich expliciet keert tegen de EU, dwingen Nederland tot actie. Afwachten is dus geen optie meer.
Bescheiden investeringen versus wereldwijde miljarden
De aangekondigde AI-fabriek in Groningen (€200 miljoen) is een goed begin, maar verbleekt bij internationale cijfers. In de VS wordt bijvoorbeeld volgend jaar meer dan $1.000 miljard geïnvesteerd in AI. Waar wij ons druk maken over een datacenter van 78 megawatt in Sloterdijk Amsterdam, wordt in Pennsylvania een campus van 4,4 gigawatt gebouwd.
Het moment van keuze is nu
Nederland kan zich geen uitstel van beslissingen meer permitteren. Bedrijven wachten jarenlang op stroomaansluitingen. Universiteiten lopen vast vanwege een tekort aan AI-capaciteit. Overheden staan op een digitaal kantelpunt.
Conclusie: bouw aan digitale soevereiniteit
Nederland heeft een sterke, onafhankelijke en toekomstbestendige ICT-infrastructuur nodig. Dat betekent: up-to-date verbindingen, voldoende groene energie en betrouwbare, eigen datacenters. Alleen dan kunnen we economische groei mogelijk maken, technologische ontwikkelingen bijhouden en onze autonomie beschermen in een steeds onzekerder geopolitieke wereld.
