Een duidelijke ambitie en een stevige portefeuille
Het nieuwe kabinet lijkt voortvarend aan de slag te willen gaan met het digitale dossier. Staatssecretaris Willemijn Aerdts heeft nu de titel “Digitale Economie en Soevereiniteit” (een duidelijke en veelzeggende keuze…) en zij valt onder het ministerie van Economische Zaken. Zij krijgt een breed takenpakket, waaronder de implementatie van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en de aansturing van de Nederlandse Digitale Dienst, de organisatie die de regie moet voeren over de ICT-strategie van het Rijk.
Vertrekkend staatssecretaris Eddie van Marum schreef hierover op LinkedIn:
“Ik had zelf gepleit voor een minister Digitalisering met doorzettingsmacht om de doelen die we in de NDS gesteld hebben ook te kunnen implementeren.”
Dutch Cloud Community pleit hier al langer voor.
Versnippering van verantwoordelijkheden
Een van de grootste obstakels waar de overheid de afgelopen jaren tegenaan liep in het streven naar een efficiëntere en meer autonome IT-omgeving, is de versnippering van verantwoordelijkheden binnen de overheid zelf. Dat probleem is slechts ten dele opgelost.
Zoals het er nu uitziet, blijft het digitale domein verdeeld over meerdere ministeries. De belangrijkste rollen liggen bij Economische Zaken en Binnenlandse Zaken maar er zijn ook verantwoordelijkheden die rechtstreeks onder de minister van EZK vallen en onderdelen die zijn ondergebracht bij Defensie of Justitie en Veiligheid.
Daarnaast blijft het “huis van Thorbecke” grotendeels intact: een bestuurlijke inrichting waarin op relatief laag niveau veel autonomie bestaat om zelfstandig een inkoopbeleid te formuleren. Dat bevordert maatwerk, maar maakt centrale regie complex.
Complexe governance, weinig tijd
Wij danken Alfred Monterie, die in Computable een helder overzicht publiceerde van de toekomstige verantwoordelijkheden. Dat overzicht is verhelderend maar laat ook zien dat het nog altijd (te) ingewikkeld is. Nederland heeft echter niet de luxe om het vernieuwingsproces rustig aan te doen. De eerste resultaten van de NDS moeten al in 2026 worden opgeleverd.
Mogelijk getouwtrek tussen departementen, investeringen zonder extra budget en krappe financiële kaders…..het wordt geen eenvoudige opgave!
Politieke realiteit: minderheidskabinet en prioriteitenstrijd
Daarbij komt de politieke realiteit dat we starten met een minderheidskabinet. Zo’n constructie maakt het per definitie ingewikkelder om langdurige, meerjarige investeringen van de grond te krijgen, zeker als daar structureel geld voor nodig is, mogelijk zelfs voor een periode die langer duurt dan de levensduur van de huidige coalitie.
Dit betekent constant onderhandelen, wisselgeld inzetten en telkens opnieuw prioriteiten stellen. Hoe belangrijk het digitale dossier inhoudelijk ook is, electoraal heeft het minder gewicht dan thema’s die dagelijks de voorpagina’s domineren zoals huisvesting, stikstof, zorg of onderwijs.
Hoe laag digitalisering op de prioriteitenlijst staat werd zichtbaar bij het samenstellen van de verkiezingslijsten. Leden van de Vaste Kamercommissie Digitale Zaken kregen, ondanks hun inhoudelijke inzet en voortreffelijk werk, geen prominente posities in de huidige Kamer en zelfs een ervaren Kamerlid als Barbara Kathmann moest via voorkeurstemmen terugkeren in de Kamer.
Doorzetten, regie en samenwerken
De eerste stappen van het nieuwe kabinet zijn echter positief. De kansen zijn er…en Nederland is de juiste richting ingeslagen. Nu komt het aan op doorzetten, de regie strak houden en samenwerken met alle stakeholders om concrete resultaten te boeken. Dat zijn de uitdagingen van dit jaar.
In Dutch Cloud Community zal de overheid een partner vinden die bereid is om actief en constructief mee te werken…en dat is geen loze verkiezingsbelofte!
