Door het gebrek aan centrale regie heeft de overheid de controle over haar ICT-systemen verloren. Dat betoogt Onno Eric Blom van de stichting Herprogrammeer de Overheid in een artikel op NU.nl.
Versnipperd beleid ondermijnt samenhang
De constatering is helaas niet nieuw. Elk ministerie, elk departement, elke gemeente en vaak zelfs iedere afzonderlijke afdeling voert een eigen IT-beleid. Dat betekent: eigen inkoop, eigen systemen en eigen afspraken met leveranciers. Deze versnippering en de gevolgen ervan werden al in januari 2025 aangekaart in het rapport van de Algemene Rekenkamer: Het Rijk in de Cloud. Het resultaat is ook voorspelbaar: verouderde infrastructuur, losse oplossingen die niet goed samenwerken en een reflex om dan maar voor de vertrouwde publieke cloud van Amerikaanse Big Tech te kiezen, om van het “gedoe” af te zijn.
Strategisch beleid blijft steken in intenties
De Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) beoogt verbetering: meer samenwerking tussen overheden en minder afhankelijkheid van niet-Europese leveranciers. Maar deskundigen als Bert Hubert en hoogleraar Mariette Lokin zijn sceptisch. In het huidige politieke vacuüm ziet Lokin weinig kans op voortgang: “Door het demissionaire kabinet blijven veel zaken liggen. En doordat kabinetten elkaar snel opvolgen, worden strategieën niet uitgevoerd, waardoor weinig vooruitgang wordt geboekt.” Dat is de kern van het probleem. De NDS is goedbedoeld maar mist slagkracht en de NDS-raad heeft nauwelijks budget gekregen. De Tweede Kamerleden die voor de strategie hebben gevochten, weten niet of ze mogen terugkeren na de verkiezingen en een minister voor Digitale Zaken is voorlopig nog verre van zeker.
Duidelijke keuze vereist politieke moed
Wil de overheid dit écht oplossen dan moet ze laten zien dat ze serieus is over digitale soevereiniteit. NDS-voorzitter Nathan Ducastel pleitte dinsdag in iBestuur dan ook voor aandacht én middelen vanuit het kabinet om door te kunnen pakken. Dutch Cloud Community ondersteunt deze oproep van harte. Doorgaan op de oude voet betekent een eindeloze cyclus van incidenten, lapmiddelen, nieuwe incidenten, veroudering en geldverspilling. Zolang we verouderde systemen in de lucht houden en oplossingen dubbel blijven ontwikkelen, groeit onze afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven.
Digitale infrastructuur is cruciale nutsvoorziening
De ICT-infrastructuur van de overheid is net zo essentieel als ons spoor- en wegennet. Denk aan DigiD of de systemen van de Belastingdienst, die momenteel volop migreren naar Microsoft. Onze samenleving is steeds afhankelijker van digitale systemen, maar politiek en beleid lijken dat nog onvoldoende te beseffen. Zoals Lokin stelt: “Er moet expliciet prioriteit en aandacht komen om het verbeteren van overheids-ICT grootschalig aan te pakken.” Dat vereist visie én daadkracht.
Oproep aan de politiek
Dutch Cloud Community roept op deze verkiezingsdag politieke partijen op om het digitale domein eindelijk de aandacht te geven die het verdient.
- Geef de NDS-raad het mandaat én de middelen om verschil te maken.
- Stel een minister voor Digitale Zaken aan.
- Investeer in onze digitale toekomst.
- Werk samen met de Nederlandse sector aan een robuuste, autonome digitale infrastructuur.
Zo bouwen we samen aan een veilig, onafhankelijk en toekomstbestendig Nederland.
