Op basis van Reuters en de Wall Street Journal meldde de NOS gisteren dat de regering Trump nog meer stappen tegen het Internationale Strafhof in voorbereiding heeft. Dit is een zoveelste escalatie in hoe de Verenigde Staten sancties misbruiken om Europese organisaties en personen het zwijgen op te leggen. Dit is een zeer zorgwekkende ontwikkeling die de cloud- en hostingsector direct raakt. In dit artikel zetten we de ontwikkelingen op een rijtje.
2022: Eerste schot voor de boeg: Amsterdam Trade Bank
Het was nog onder Biden en om de juiste redenen, maar de eerste acceptatie van Amerikaans ingrijpen boven de Nederlandse en Europese wet kwam al vier jaar geleden. De Amsterdam Trade Bank, dochter van een Russische bank met oligarchen als aandeelhouders, werd in 2022 door de Britse en Amerikaanse overheid op de sanctielijst geplaatst. De Europese Unie, met een strenger criterium voor eigendomsstructuren, volgde niet. Dat bleek niet nodig: zonder Europees besluit trokken ING en ABN Amro al hun dienstverlening in, waarna de Amsterdamse rechtbank de bank failliet verklaarde. Hierin werd het sanctie-instrument duidelijk: een Amerikaanse lijst en Europese dienstverleners volgen, ook zonder Europese juridische grondslag. [ Bron: Volkskrant ]
Februari 2025: Het aanpakken van aanklagers
Op bevel van de Amerikaanse overheid werd ICC-hoofdaanklager Karim Khan de toegang tot zijn account ontzegd. Zonder rechterlijke toets, zonder procedure, zonder weerwoord. De andere kant van dit verhaal: nog geen week eerder beloofde Microsoft-topman Brad Smith publiekelijk op te komen voor de rechten van Europese gebruikers. Hier zie je de machtspositie van Amerikaanse cloudaanbieders in de praktijk: zij bepalen, op momenten zonder enige rechtsbescherming, wie nog gebruik kan maken van de digitale basisvoorzieningen. Voor iedere Europese instelling die afhankelijk is van Amerikaanse cloudinfrastructuur is dit een casus om te onthouden. [ Lees verder ]
Juni-December 2025: Daarna waren de rechters aan de beurt
De Verenigde Staten legden per decreet sancties op aan ICC-rechters. Het hof zelf noemde het een regelrechte aanval op de internationale rechtsorde. Wat deze stap onderscheidt: het doelwit is niet meer een individu dat op eigen titel werkt, maar de rechtsprekende macht zelf, zetelend in een Europese hoofdstad, in een land dat het hof gastheer is. Als een buitenlandse mogendheid rechters in Den Haag kan uitschakelen van het financiële systeem, zonder dat Nederland of de EU daar iets tegenover stelt, zegt dat iets over hoeveel bescherming Europese rechtsinstellingen feitelijk nog genieten. [ Bron: NRC ]
Augustus 2026: Servers met anarchistische content
Op 26 augustus plaatste de Amerikaanse regering het Italiaanse Autistici/Inventati op haar terreurlijst. A/I is geen terreurgroep maar een vrijwilligerscollectief dat sinds 2001 webhosting en e-mail aanbiedt. De gevolgen zijn bekend bij ieder bedrijf dat ooit op een sanctielijst is beland: betalingen via Amerikaanse diensten worden onmogelijk en via SWIFT worden ook Europese banken gedwongen de dienstverlening stop te zetten. Hiermee is voor het eerst een Europese hostingprovider zelf het doelwit, niet om wat hij doet, maar om welke politieke signatuur zijn klanten hebben. Dat raakt de sector op twee manieren: als direct doelwit en als dienstverlener die door Amerikaanse druk gedwongen kan worden klanten te weigeren of weg te sturen, zonder enige rechterlijke toets. [ Lees verder ]
September 2026: Het gehele ICC?
Volgens Reuters en de Wall Street Journal heeft de regering Trump sancties klaarliggen tegen het Internationale Strafhof als instelling. Eerder werden individuele aanklagers en rechters getroffen; nu staat mogelijk het gehele hof op het spel. Voor de sector is dit de logische volgende vraag: een instelling sanctioneren betekent dat iedereen die haar van diensten voorziet, van hosting tot betalingsverkeer tot cloudinfrastructuur, voor de keuze komt te staan: meewerken met Amerikaans beleid of zelf de gevolgen dragen. [ Bron: NOS ]
VS-sancties gaan nu boven de Europese rechtsorde
Sanctie-misbruik is inmiddels een patroon: eerst de aanklagers, daarna de rechters, inmiddels ook een Europees hostingcollectief en straks mogelijk het gehele hof. De vraag die wij stellen is niet of we het eens zijn met deze mensen of instellingen, de vraag is of het toelaatbaar is dat een buitenlandse mogendheid hier bovenwettelijk ingrijpt. De Nederlandse staat en de Europese Unie laten het gebeuren, laten toe dat Europese staatsburgers in hun vrijheden worden beperkt. De vraag die overblijft is: waar trekken we de streep?
Reactie Minister Berendsen
Op 24 september geeft Minister Berendsen in de Volkskrant aan bereid te zijn het laatste redmiddel in te zetten om het Internationaal Strafhof te beschermen tegen de VS. Lees hier verder.
