De wereldwijde storing bij Amazon Web Services (AWS) gisteren begon als een intern DNS-probleem, maar is in werkelijkheid een symptoom van een veel fundamenteler probleem: de wereldwijde afhankelijkheid van slechts drie cloudgiganten en dat is ronduit zorgwekkend.
Meer dan 60% van alle clouddiensten wereldwijd draait op de infrastructuur van AWS, Microsoft of Google. In het Verenigd Koninkrijk is AWS marktleider; in Nederland is dat Microsoft. Google volgt op enige afstand.
Wat we gisteren zagen, is dat zelfs organisaties die zich hard maken voor privacy en digitale mensenrechten, zoals Signal of Wikipedia, onder de motorkap draaien op de infrastructuur van Big Tech. Dat brengt risico’s met zich mee die lang niet iedereen zich realiseert.
Nog altijd beseffen bedrijven én overheden onvoldoende wat die afhankelijkheid concreet inhoudt. Af en toe worden we ruw wakker geschud, zoals in 2024 toen CrowdStrike een wereldwijde paniek veroorzaakte met een foutieve update die Microsoft-gebruikers trof, of zoals bij de storing van gisteren. Maar vaak keren we snel terug naar de orde van de dag. Uit het rapport van de Algemene Rekenkamer bleek onlangs nog dat bij 67% van de 126 onderzochte clouddiensten geen enkele risicoafweging is gemaakt. Dat betekent: geen back-upplan, geen exitstrategie, geen alternatief.
Het probleem gaat dus veel verder dan een menselijke fout of een mislukte update. Onze overheid, economie en samenleving, van politiek en financiën tot onderwijs en sociale media, zijn gebouwd op het impliciete vertrouwen dat drie Amerikaanse techreuzen altijd correct zullen handelen en desnoods bereid zijn om het op te nemen tegen hun eigen regering om onze rechten te beschermen.
Dat is een illusie. Deze bedrijven voelen geen verantwoordelijkheid richting Nederlandse belangen. Ze worden gedreven door beurskoersen, groeid en de “grillen” van een Amerikaanse president. Of een storing in Nederland iemand raakt, speelt in de boardroom van Silicon Valley nauwelijks een rol. Dat weten we allemaal. Het is tijd om te stoppen met doen alsof dat anders is.
Wie échte verandering wil moet die niet verwachten van Big Tech zelf, maar van governance.
Zoals Corinne Cath scherp stelt in TechPolicy: “Voor een digitaal ecosysteem dat rekenschap aflegt, zijn gedistribueerde infrastructuren, interoperabiliteitsnormen, financiële instrumenten en effectieve handhaving van regelgeving nodig. Die voorkomen gevaarlijke machtsconcentraties en maken ruimte voor alternatieven.” Zij pleit onder andere voor uitbreiding van de Digital Markets Act; een voorstel dat bij de eerste ronde niet werd aangenomen, maar opnieuw op tafel zou moeten komen.
We moeten als samenleving erkennen dat clouddiensten essentieel zijn geworden voor de werking van onze maatschappij en dus is het aan beleidsmakers om de voorwaarden te creëren voor digitale soevereiniteit. Alleen met gerichte regulering, scherpe eisen aan aanbestedingen, investeringen in lokale en Europese alternatieven en realistische exitstrategieën kunnen we ontsnappen uit deze ‘afhankelijkheidsval’.
