Standpunt van Dutch Cloud Community over de inbeslagname van de A/I-server in Amsterdam · 15 oktober 2026
Op dinsdag 13 oktober nam de Amsterdamse politie bij een datacenter op het Science Park een server in beslag van de Italiaanse internetdienstverlener Autistici/Inventati (A/I). Aanleiding was een Amerikaans rechtshulpverzoek. Een kopie van de inhoud is aan de Verenigde Staten geleverd. Op de vraag waarom de politie dit zomaar uitvoert, antwoordde een woordvoerder tegen NRC: “Dat voer je dan gewoon uit.”
Dutch Cloud Community, als vertegenwoordiger van de Nederlandse cloud- en internetsector, heeft hier grote zorgen over. Deze volgorde van stappen lijkt een vrijbrief voor opvraagverzoeken uit de US te zijn zonder gerechtelijke onderbouwing of toetsing.
Wat er is gebeurd?
A/I bood vijfentwintig jaar lang gratis hosting en e-mail aan zo’n twintigduizend organisaties wereldwijd. Eind augustus plaatste de Amerikaanse regering de organisatie op de lijst van “Specially Designated Global Terrorists”, omdat zij ‘antifa’ zou faciliteren. Dat was een unicum, want internetdienstverleners worden in de regel niet verantwoordelijk gehouden voor wat hun gebruikers online zetten. Zie ook ons eerdere artikel hierover: Amerikaans sanctiebeleid ondermijnt vrij en open internet. Door de sanctie verloor A/I toegang tot zijn bankrekening en domeinnaam. De vrijwilligers hebben de organisatie daarna zelf ontmanteld, om te voorkomen dat donateurs en gebruikers in de problemen zouden komen. A/I bestaat feitelijk niet meer. De server in Nederland was een van de laatste stukken hardware die nog moest verdwijnen.
Onze zorg
Dat een Amerikaans besluit zijn effect heeft op een Italiaanse organisatie, is al ingrijpend. Dat de Nederlandse politie daarna meewerkt aan een Amerikaans verzoek, zonder dat uit de publieke verklaringen blijkt dat een Nederlandse rechter of het Openbaar Ministerie dat verzoek heeft getoetst, vinden wij een situatie die in een democratische rechtsstaat niet zou moeten kunnen.
Een rechtshulpverzoek moet de feiten en de juridische verdenking beschrijven. Voor zover publiek bekend ligt hier een bestuurlijk besluit aan ten grondslag en geen uitspraak van een strafrechter. Dat maakt het des te belangrijker dat een Nederlandse onafhankelijke toets plaatsvindt voordat data van derden de grens over gaan.
Wij vragen opheldering van de betreffende partijen over wat hier precies gebeurd is en welk precedent dit schept.
Waarom dit de sector raakt
Nederlandse Cloud- & hostingpartijen bewaren de data van hun klanten. Die klanten moeten erop kunnen vertrouwen dat toegang tot hun data in Nederland alleen mogelijk is op een Nederlandse rechtsgrond, met een rechterlijke toets. Dat vertrouwen is de basis van het Nederlandse vestigingsklimaat en van digitale soevereiniteit.
Het precedent is zorgelijk. Als een Amerikaans verzoek zonder zichtbare toets wordt uitgevoerd, heeft een Nederlandse partij uit de digitale infrastructuur geen waarborg meer tegen de gevolgen van buitenlandse politieke besluiten. Ook de benaderde partij zelf komt in een lastige positie, omdat zij niet kan beoordelen of een verzoek aan de eisen voldoet.
De zaak laat ten slotte zien wat een beschuldiging zonder rechterlijk oordeel in de praktijk betekent: de organisatie ging uit voorzorg ten onder, nog voordat een rechter ernaar had gekeken.
Wat wij vragen
Om opheldering te krijgen versturen wij een brandbrief aan de politie met daarin de volgende vragen ter opheldering:
- Op welke rechtsgrond is het Amerikaanse verzoek uitgevoerd, en welke Nederlandse autoriteit heeft het getoetst?
- Is er een bevel of machtiging van de rechter-commissaris of het OM geweest? Zo niet, waarom niet?
- Welke waarborgen gelden voor de data van derden op de server, zoals de gegevens van de twintigduizend organisaties die A/I gebruikten?
- Hoe wordt voorkomen dat gegevens aan de VS worden verstrekt voordat de rechtmatigheid van het verzoek is getoetst?
- Welke afspraken komen er met datacenter- en hostingpartijen over wat zij kunnen verwachten bij verzoeken uit derde landen?
Verlies van vertrouwen
Wij erkennen het belang van internationale rechtshulp bij de bestrijding van echte criminaliteit. Maar rechtshulp mag nooit misbruikt worden om politieke uitingen mee de kop in te drukken. Het kan niet zo zijn dat Nederlandse en Europese grondrechten vervallen op verzoek van de Amerikanen. Zonder een heldere Nederlandse toets verliest Nederland het vertrouwen van de organisaties en bedrijven die hier hun data onderbrengen.
16-10-2026: Opmerking: De term ‘datacenter’ is aangepast naar Nederlandse partij uit de digitale infrastructuur. Omdat het vaak niet de datacenter partij maar de beheerder van de server (lees: service provider) betreft waar het verzoek terecht komt.
